अपरिचित मान्छे

हिजो साझ करिब ७:१५ बजेतिरको कुरा हो, म तिहारको टीका लाएर आफ्नो निवासतिर फर्कदै थे। बाटो अध्यारो थियो, मुस्किलले नजिक को अर्को मान्छेलाई चिन्न सक्थे म। एकजना अपरिचित जस्तो देखिने मान्छेले नमस्ते सर भनी सम्बोधन गर्यो। प्रतिउत्तरमा मैले हजुर भनेर मलाई नै भनेको हो कि हैन थाहा पाउन खोजे। उसले फेरि नमस्ते सर भन्यो। मैले पनि नमस्ते हजुर भन्दै बाटो लागे। एक मनले नभनेको हैन किन बोल्नु, चिन्नु न जान्नुको तर उस्को 'नमस्ते सर' लाई नसुनेझै गरेर हिडेको अर्को एकजना मान्छेलाई मेरै अगाडि गालिगलौजको सुरुको 'गा' देखि अन्त्यको 'ज' सम्म सबै गरेको सुन्ने सौभाग्य मेरा यी सद्दे कानले पनि पाएका थिए। नढाटिकनै भन्छु मलाई बिनासित्ती 'गालिगलौज' को 'गा' समेत पनि सुन्ने मन थिएन। अपरिचित त्यो मान्छे तिनपाने या चारपाने को कम्तीमा पनि तीन चार डोज चाखेको जस्तो भान पनि हुन्थ्यो। त्यो मान्छेले होसमै या बेहोसीमै भएपनि अर्को अपरिचित मान्छेसँग बोल्न खोज्नु चाहिँ मलाई किनकिन अत्यन्तै राम्रो बानी लाग्यो। हामीमध्ये धेरैजना होसमै हुँदा पनि अर्को मान्छे नजिक नभाको जस्तो पनि गर्ने गर्छौ तर उस्ले बेहोसीमै भएपनि राम्रो काम गरेर गयो।

घोर कलियुग!

घोर कलियुग! दुख लाग्छ यहाँ कि चाहिएको भन्दा धेरै छ चेतनाको स्तर मान्छेहरुको, कि त चाहिएको भन्दा कम। चाहिएजती चेतनाको स्तर भएका मान्छेहरु पाउनु अर्को कुनै ग्रहमा जीव अस्तित्व खोजेजस्तै गाह्रो, अझ भनौ त्यो भन्दा नि गाह्रो। ब्यक्तिगत स्वार्थको बढी महत्व दिने, कुशल नेतृत्व क्षमता प्रदर्शन गर्दै समाज, देश र सम्पुर्ण ब्रह्माण्डकै भलो हुने काम गर्न नसक्ने, गर्न सक्नेको पनि खुट्टा तान्ने, कसैले भनेको कुरामा सही गलत सोच्दै नसोची आफ्नो मगजलाई आफ्नो बिस्तारामै छाडी खाली मगज बिनाको खोपडी बोकेर उनिहरुको पछि लाग्ने या बिरोध गर्ने परिपाटीलाई दुखित मन बनाउदै टुलुटुलु हेर्न विवश छन्, बिचरा नगन्य संख्याका चाहिएजती चेतनाको स्तर भएकाहरु । घोर कलियुग!

" भो निदाउँदिन आज म "

क्यामेराको फ्ल्यासले आँखा झिम्केको
हो झिम्किन्छ, झिम्किदो हो
क्यामेरामा पनि लेन्स हुन्छ
मेरो आखामा पनि लेन्स छ
तर कथा मेरो हो न कि क्यामेराको
डर लाग्छ जसै झिम्किने कोसिस गर्छन
यी लेन्सजडित आँखाहरु
निद्रा लागेको संकेत दिदै
आँखा खुला हुन्जेल नदेखिने उ
बन्द हुनेबित्तिकै टुप्लुक्क आइपुग्छे
नजिकै आउछे, ठट्टा गर्छे
विपनीमा मैले बोलाउदा ठुस्किने उ
आफै मलाई मनाउन पो थाल्छे बा
अझै ठुस्किरा देखी मलाई
सोध्छे चुट्किला सुनाउँ त एउटा
हाँस्न बाध्य पार्छे पार्छे
बिपनामा यो बिपना हो थाहा हुन्छ
सपनामा यो सपना हो कसरी थाहा पाउने?
सपनामात्रको खुसीले चल्छ यो संसार?
ब्यर्थको खुसीको नि महत्व हुन्छ र?
बरु आँखा खुला हुँदाकै बास्तबिकता
सच्चा बास्तबिकताको सच्चा रुप
भो निदाउँदिन आज म ।।

" बुझ्न नसकिने मन, बुझाउन नसकिने मन "

चाहे त्यो वाहिरी चोट होस्
उस्को नराम्रो सुनाउने सँग भिड्दा लाग्ने
या त नराम्रो सुन्नेबित्तिकै लाग्ने भित्री चोट
चोट चाहे जस्तो होस्
रुँइराको यो बुझ्न नसकिने  मनलाई
बुझाउन नसकिएको बेला
उस्को मनपर्ने चक्लेट किन्दिदा नि
शान्त पार्न नसकिएको बेला
कुरा सुनाउन अबेला भएको बेला
बोलीको महत्व बुझ्नेको अभाव खट्किदा
बस् लेखेरै आफ्नो मनको कुरा राख्नु
चाहे त्यो कापीकलमको सहयताले होस्
भित्ता, कम्प्युटर , मोबाइल जेसुकै होस्
अनि हलुँगो हुन्छ मन पहिलेभन्दा
प्राय सबैले यस्तै सुनाउथे
मैले नि कतिलाई यै सुनाए सायद
सुनिआएको कुरा सजिलो नि सुनाउन
तर आज आफैलाई पर्दा था भो
कालीदासबाट  लेखनदास हुँदा पनि
खै! दसको नौ भएन त पिडा यो मनको
सायद भन्नेहरुले भन्न भुले
सम्भावना नहुने कुराको
कतिमा कति परिस्थितिमा ।।

"प्लास्टिक झोला"

प्लास्टिक झोला प्रतिबन्ध
खुब सुनियो यो कुरा
घर, टोलछिमेक र बजारमा
केहीदिन अघि रु एकको सामानमा पनि
दुइटा झोला सित्तै दिने बिक्रेतालाई
रु दशको कपडाको झोला बेच्दै देखियो
प्लास्टिकझैं नटिक्ने कुरामा खप्पिस साथी
कुरा उस्तै अपत्यारिलो रह्यो तर
प्लास्टिक झोला बोक्न थालेको सुनियो
लागियो प्लास्टिके साथीकै लहलहैमा
बोक्न थालियो कपडाको झोला
लात्ताले हानियो प्लास्टिक झोलालाई
प्रेमीप्रेमिको बिछोडमा झैं
बगाइयो आशुका धाराहरु
तेत्रो बर्षको यो सामिप्यता
यै प्लास्टिके साथिको लहलहैमा
रुवाइयो बिचरा त्यो प्लास्टिकलाई
मिल्काइयो बारीका पाटामा
फर्कीफर्की हेर्दा पनि उस्ले
अर्कैतिर फर्किइयो बरु
बालै दिइएन उस्को भावनाको
न त बिदाईका हातहरु हल्लाइयो।

सुनियो बारीका पाटापाटादेखि
टोलछिमेकका गल्लीगल्लीमा
खुब कुंदे महानगरका गाडीहरु
सुनिन्थ्यो यस्तै रह्यो भने
बजारमा प्लास्टिकको नामोनिसान हुदैन
किन जानुपर्यो हिरामोती खोज्न बिदेश
स्वदेशमै प्लास्टिक खोजे हुदैन
बजारमा जे पाउदैन जहाँ जे अभाव छ
तै त हो सुनचाँदी तै त हो बहुमुल्य हिरामोती
नपत्याए भोकमरीमा परेकालाई सोध
दालचामल हैन त सुनचाँदी
दालचामल हैन त हिरामोती
नाकाबन्दीमा परेका शहरीयाहरुलाई सोध
ग्यास हैन त सुनचाँदी
ग्यास हैन त हिरामोती
हो, प्लास्टिक प्रतिबन्धित कार्यक्रम
प्लास्टिकलाई यस्तै बहुमुल्य  बनाउला जस्तो थ्यो।

बिदेशी पर्यटक त घटेघटे
आन्तरिक पर्यटन पनि घट्यो
खुब पढिन्थ्यो अखबारका पानाहरुमा
लाग्यो, किन नगरौं बिचरण यो नगरको
प्लास्टिक प्रतिबन्धित यो शहरको
फुर्सदिलो यो शनिबार दिनको
पि. एम. भिमशम्शेरको बिदाको चलनको
सधैंझै खेल चलिरकै थ्यो टुँडिखेलमा
मान्छेहरु त असंख्य थे नै
प्लास्टिक झोलाहरु नि असंख्य देखियो
पक्कै पनि त्यो प्लास्टिकको खानी
महानगरका गाडीहरुले सुरु गरेनन
मान्छेहरुले अभावैअभावमा प्लास्टिकलाई
साच्चिकै हिरामोती नै बनाइसकेछन
नभए कसरी जम्मा हुन्थ्यो तेत्रो संख्यामा प्लास्टिक झोलाहरु।
कसरी सुरु हुन्थ्यो प्लास्टिक खानी
मैले देखेको टुँडिखेलमा।।

"अचम्मको संसार, अचम्मका मानिसहरु"

थरीथरीका मान्छेले भरिएको छ यो संसार। कोहि बाटो बिराएर रेल-मार्गमा पुगेको कुकुर या अन्य जनावरलाई बचाउन आफ्नो ज्यानको बाजी थाप्न पछि पर्दैनन्, कोहि त्यही रेल-मार्गमा लम्पसार परेर स्वर्गे हुन चाहन्छ्न्, तिमध्ये कोहि अस्पतालमा पुग्छन् उपचारका लागि, अरु पनि कोहि अस्पताल पुग्छन् तर उपचार हैन पोस्टमार्टमका लागि, कोहि सिधैं अन्तिम संस्कारका लागि पुग्छन्, कोहि अब गल्ती नदोहोर्‍याउने बाचा गर्छन्, कोहि बाचा पूरा पनि गर्छन, कोहि फेरि लाग्छ्न रेलको बाटो कुर्दै रेल चढेर हैन रेल-मार्गमै लम्पसार परेर स्वर्ग पुग्ने सोचाइका साथ, कोहि रुख या अरु केहि चढ्छन् गन्तब्य गाईवस्तुलाई घाँसपात या गाउँदेखी सहर हुदैन, कोहि अरु नै केही उपाय अपनाउछन् एक हप्ते बेलायत भ्रमण गरेजस्तो स्वर्ग भ्रमण गर्न, तिमध्ये कोहि धेरै पहिलेदेखी गल्ती नदोहोर्‍याउने बाचा गरेका हुन्छन्, कोहि भर्खर भर्खर गल्ती नदोहोर्‍याउने बाचा गरेका हुन्छन् या त त्यही समुहमा थपिन आएका नयाँ कोहि, कोहि अरुलाई आफै वा अरुको सहयोगले रेल-मार्गमा धकेल्न चाहन्छन्, कोहि धकेल्न सफल नि हुन्छन्, कोहि अन्धो कानुनको फेला पर्छन्, कोहि अन्धो कानुनको अन्धोपनाको फाइदा उठाई खुलेआम घुम्छन, कोहि डरले लुकेर बस्छन्, कोहि निडरहरु फेरि लाग्छन् अर्को शिकारको खोजीमा, कोहि आफ्नै आखाले देख्छन् यी सब कुरा, कोहि रेडियो, टिभि, पत्रपत्रिकाबाट थाहा पाउँछन्, कोहि थाहा नै पाउदैनन् कसरी थाहा पाउने, कोहि थाहा पाउनुपर्छ थाहा पाएर पनि सूचनाको अधिकारबाट वञ्चित गराइएका हुन्छन्, कोहि त्यस्ता घटना देखिसुनी केहिबेर दुखी हुन्छन अनि आफ्नो काम सुचारु गर्छन्, कोहि धेरैबेर दुखी हुन्छन्, कोहि जीवनभर दुखी हुन्छ्न्, कोहि दुखी नै हुदैनन्। अचम्मको छ यो संसार, अचम्मका छ्न् यहाँका मानिसहरु।।

"अचानोको व्यथा"

चुपचाप बस्छ ऊ।
नरमाइलो लाग्छ,
लाग्छ, ऊ पनि सक्रिय होस्
मेरा अरु मित्रहरूझैं,
अरु मित्रहरूझैं ऊ पनि
दुखसुखका कुरा गरोस्,
बुझोस् दुईदिने जिन्दगी यो
हाँसीहाँसी जिउनुपर्छ,
हो, दुख बाजा बजाइ आउँदैन
तर नमजाले बजाएर जान्छ।
सायद दुखले उसलाई बुँझेन,
हो, दुखले मलाई पनि बुझेन
अरुलाई नि बुझेन सायद
लाग्दैन कोहि छ यस्तो
दुखसँगै घुम्न मन लाग्ने
दुखसँगै नाँच्न मन लाग्ने
भन्याछैन कसैलाई दुखले सायद
ज्यान दिन्छु तेरो लागी।
ठोकेरै भन्न सक्छु म,
दुखी बनाउने धम्की दियो सायद
तर पक्का खुशीको बाचा गरेन दुखले।
सुख  नामको चरा नि हुन्छ जीवनमा
बुझाउन गरे लाखौ कोशिस
सिक्काका दुई पाटा भएजस्तै
दुख पछि सुख आउँछ आउँछ।
अहँ, टसको मस गर्दैन ऊ,
मौनतामा नै हराइरहन्छ
सायद अचानोरुपी मनले उस्को
खुकुरीरुपी दुखले लाएको चोट
बारम्बार सहिरहेछ।
बारम्बार सहिरहेछ॥