" कविताले खुद भनी, कविता लेख्देउ न "

कविता, तिमी खुद कविता हौ
कविताको वर्णन कविताले गर्नु जरुरी छ र?
तिम्रा मृगनयनी आँखाहरु फररर बोलिरहेका हुन्छन्
ओठहरु मीठो सुरतालले बाचन गरिरहेका हुन्छन्
सुनकेसरी केस श्रोताहरुको ध्यान खिचिरहेको हुन्छ
अनि पुक्क परेका स्याउजस्ता गालाहरु,
संगीत भर्न चल्छन्, मादलका गोटीजस्तै।

जादुमयी तिम्रा हातहरु,
चटक्क छिनेको कम्मर,
अनि सलक्क मिलेका पाउहरु
यस्तो हाउभाउले चल्न जानेका छन् कि
गीतसरी बाचन भएका कवितालाई
सजिलै मुर्तरुप दिन जानेका छन्, नृत्यजस्तै।

बिचबिचमा,
सेता हिमालजस्तै देखिने मिलेका दन्तलहरले
छुट्टै आकर्षण पैदा गर्छन्,
यस्तो आकर्षण जस्तो कि
पहिलोचोटी हिमाल र हिउँ देखेका पर्यटकलाई हुन्छ
छट्पटिरहेको बेचैन मन, त्यो पनि शान्त भैदिन्छ।

कविता, तिमी यस्ती सुन्दरताकि खानी छ्यौ
बिना श्रिङ्गार  पनि तिमी यति सुन्दर देखिन्छ्यौ
मैले तिम्रो लागि कविता नलेखिरहदा पनि
हिमाल, पहाड, फाँटहरुले
वनजंगल, जन्तुजनावर, चराचुरुङ्गीहरुले
सलल बग्ने हावाले
आकाशमा उडिहिड्ने बादलुले
झर्झर पर्ने पानीले
पोखरी, ताल, समुन्द्रले
र कलकल बग्ने नदिले
हरदम हरपल तिम्रै कविता लेखिरहेका हुन्छन् ।

" खोजी, जादुमयी डोरीको "

ऊ आफ्नो जीवनलीला समाप्त पार्न चाहन्छ। एउटा चर्चीत गीत थ्यो नि सुर्केथैली खै, हो त्यो गीतमा पटुकीमा सुर्केको जस्तै गरी एउटा डोरी सुर्क्याउने रे आफ्नो घाँटीमा। अचम्मको छ उस्को चाहना पनि। म अब उस्लाई झुन्डिनबाट बचाउन कति घरका भित्ता फोर्न सकुला? कति सिलिङको पंखा झार्न सकुला? कति रुख ढाल्न सकुला? कति खम्बा उखेल्न सकुला? एउटा अचम्मको कुरा ऊ केही कुरा नि लुकाउदैन मसँग। ऊ आँशु खस्नेगरी हासेको पनि देखेका छन्  यी आखाले र देखेका छन् तिमाल्नै नसकिनेगरी डाको छोडीछोडी रोएको पनि। यो उस्को मप्रतिको माया हो, पिरीम हो या अरु नै केही यो उसैले जानोस् कि त जानोस् यो सृष्टि चलाउनेले। अब मसँग अरु कुनै बिकल्प बाकी देख्दिन उस्को निर्णय बदल्ने किनकी उस्लाई सम्झाईबुझाई जीवनको यथार्थमा घन्टौ भाषण छाड्नेदेखी लिएर तुरुन्तै मुड चेन्ज गर्ने कैलाश चियाको सेवन सम्म केही कसर बाकी राखिएन। आज डोरी खोज्न जाँदैछु बजारबजारमा उस्को लागि, घाटी सुर्क्याउने उस्को इछ्यापुर्तीको लागि, त्यो काम नि मैले गर्दिनुपर्ने हेर्नुस् त उस्को माया। मलाई एउटा मात्र कुराको ध्यान छ कि यस्तो डोरी भेट्टाउन सकुँ जस्ले उस्को तौल थाम्न नसकोस्, बजार्‍योस् बजिया भुइँमा नमज्जाले बरु र मुड चेन्ज भैदियोस उस्को। हेरौँ कतै पाई पो हाल्छ कि त्यो जादुमयी डोरी।

तिम्लाई प्रिया गजल कोरे, यस्तो मीठो गल्ती गरेछु
सबसे आगे तिमी भन्थ्यौ त, कताकता पछाडी परेछु।।

लडाइँ त साधारण थियो, आँखा आखाबिचको लडाइ
क्या सोचे पलभरमै आत्माले , आत्मसमर्पण पो गरेछु।

अल्टिच्युट सिकनेस भयो, मायाको हिमालमा मलाई
शिखर नगिच पुगेको म, स्वाट्टै बेस क्याम्प पो झरेछु।

सगै बस्ने कसम खाइयो, जुनीजुनी सातै जुनीलाई
तिमी अन्तै डेरा सर्याबेला, तिम्रो घरमा डेरा सरेछु।

हिजो रमाउदै सगसगै, त्रीशुलीमा रयाफ्टिङ गइयो
तिम्ले मेची तर्दैगर्दा आज , म भने महाकाली तरेछु।

कुरा काट्दथे देख्नेजति, कदम मिलाई हिड्यादेख्दा
थाहै पाइन बोइङ चढ्यौ, म भने ट्विन अटर चढेछु।

# डा. भीमकान्त

" परिस्थितिले जुराइदेको एउटा यस्तो म्याराथन "

एउटा मरन्च्यासे आइमाई

उस्तै मरन्च्यासे काखे बालक बोकेर

हरेक सामान रु १० मा को नारा घन्काउदैछे

ठुल्ठुलो स्वरमा, झन ठूलो स्वरमा

उस्कै सामुन्नेबाट

कति केटाकेटी, कति जवान, कति उस्कै उमेरका

फेसनका नाममा

च्यातेका कपडा पहिरी निर्लज्ज हिडेका छन्

डुब्न लागेको सुर्यको मधुरो प्रकाशजस्तै

ढल्केको जवानी खोल ओढेकी उ भने

च्यात्तिएको लुगाबाट लाज नपोखियोस भनी

टालटुल सियोधागो गरेर लगाएकी छे

अझै उस्ले नदेखेेेेका देखीदेखी टाल्न नभ्याएका

कति अरु तेस्ता ठाउहरु ज्युका त्यु छन

र पनि

र पनि अझै उस्मा लाज हराएको छैन

किनकी लाज खुद लजाउछ 

च्यात्तिएको ठाउबाट चियाएर हेर्न

लाज खुद डराउछ 

लाज चाडै टालिन्छ भन्ने विश्वास तोड्न

हरेक सामान रु १० मा

हरेक सामान रु १० मा

घाँटी सुक्ने गरी चिच्याउदैछे

धुलाम्मे सडक छेउको धुलाम्मे फुटपाथमा

देख्छे नजिकैको अर्को व्यापारीसग

अचम्मको मेसिन पो रैछ

उजस्तै गरी

घोक्रो च्यातिने गरि

त्यो व्यापारी मान्छे चिच्याउदैन

बरु चिच्याउछ त त्यै मेसिन

हरेक सामान रु २० मा भन्दै

ठूलो सानो बनाउन कान निमोठे पुग्ने

अचम्मको त्यो मेसिनलाई

एक टकले हेरिरहन्छे

टोलाइरहन्छे उत्सुकताले

कहिले नदेखेको

हुन्छ नि बहुमुल्य चिज देखेजस्तो

उ एक्छिन अघि कन्ठस्थ नारा बिर्सन्छे

त्यै क्या त

हरेक सामान रु १० मा को नारा

टोलाइरहन्छे बस टोलाइरहन्छे

सायद कल्पनामै सही

त्यो आफै चिच्याउने मेसिन किन्ने सोच्दैछे

उस्ले कमाएको पैसाले  दुई छाक टारी बचेको पैसाले

त्यो बालकलाई नाना किनिओरी बचेको पैसाले

जड्याहा बुढाले उस्को कमाइ लुट्दा छुटेको पैसाले

कल्पनामै सहि

कल्पनामै सहि बस केही पल बस केही क्षण

हरेक सामान रु १० को चिच्याहटलाई आराम दिदैछे

उस्को कल्पनामा बाधा पुग्छ

एक्कासिको होहल्ला, दौडादौडको आवाजले

र झल्यास्स होसमा आउछे उ

देख्छे त्यो मेसिन समेत

मेसिनवाला त निकै टाढा पुगिसकेछ

फेरि देख्छे महानगरको गाडी

देख्छे सामान उठाउदै फ्याल्दै गरेका

महानगरका कर्मचारीहरु

बिचरी एक्छिन दोधारिन्छे

के गरु के नगरु

सनोतिनो युद्द नै हुन्छ के गर्ने के नगर्नेबिच

यसो हेर्छे

साथमा एउटा लुरे बालक

र

र बेच्न राखेको तेत्रो सामान

खै के सोच्छे कुन्नी

एक हातले सामान समाउछे

अर्को हातले त्यै लुरेलाई समाउछे

अनि दौडिन्छे एकतमासले

बेलाबेला फर्कीफर्की हेर्छे पनि

कतिको दौडिदैछन अरु व्यापारीहरू

कतिको दौडिदैछन कर्मचारीहरु

फेरी दौडिन्छे एकतमासले

यस्तो लाग्छ

यस्तो लाग्छ कसैलाई उछिन्न दिने सोचमा छैन उ आज

यो गरिबीले जुराइदेको म्याराथनमा

यो परिस्थितिले जुराइदेको म्याराथनमा

" यात्रा "

एउटा भयंकर यात्रा को सम्झना

हजार माइलको यात्रा गीतमा जस्तो

पहिलो पाइलाबाटै श्रीगणेश गरिएको

अन्धकार रात 

टन्टलापुर दिन

सगसगै मनै उडाउने

हिउँदको कठ्याङ्ग्रीने चिसो हावा

चुहिएको छतजस्तै चुहिरहने

बर्षाको अबिरल पानी

हिमाल, पहाड, तराई

जङ्गल, बस्ती

शिखर, फेद

उकाली, ओराली

कतै नरोकिकनै बढेको यात्रा

यस्तो एउटा भयंकर यात्रा।

यस्तो एउटा यात्रा 

तय गरेजस्तो पनि लाग्छ

फेरि हैन जस्तो पनि लाग्छ

आज उकाली चढेको सम्झिदा
ओराली झरेको बिर्सिन्छ
ओराली झरेको सम्झिदा
उकाली चढेको बिर्सिन्छ
कहिले के सम्झिन्छ

कहिले के बिर्सिन्छ

बस यात्रा गुन्जिरहन्छ मनसपटलमा

हजार माइलकै थ्यो त्यो पनि बिर्सिन्छ।

" आज आकाश रुदैछ "

आज
आकाश फेरि रुदैछ
उबेला जस्तै
गम्की गम्की रुदैछ
मन फुकाएर रुदैछ |


आज आकाश
आफु सङ्ग सङ्गै
घरका छानाहरुलाई रुवाउदैछ
घरका भित्ताहरुलाई रुवाउदैछ
रुखबिरुवा पातपतिङ्गरलाई रुवाउदैछ
चराचुरुङ्गी जीवजनावरलाई रुवाउदैछ
बुढाबुढीलाई रुवाउदैछ
तन्नेरिलाई रुवाउदैछ
र रुवाउदैछ बालबच्चालाई |


आज आकाश
मलाई रुवाउदैछ
मेरो साथीलाई रुवाउदैछ
मेरो साथीको साथीलाई रुवाउदैछ
एकछिन मजाले सम्झायो
केहिबेर रोकिन्छ पनि
खै के सम्झिन्छ फेरि
के पो पीडा बल्झिन्छ फेरि
भक्कानी भक्कानी रुन थाल्छ |

" अरे ए मनप्राणी "

म थिए र त तिमी थियौ
म छु र त तिमी छ्यौ
मेरो मनमा, मनमन्दिरमा
म नहुँदो हुँ त?

अरे ए मनप्राणी,
के तिम्ले कहिले सोच्यौ?
के तिम्ले कहिले सोचौली?
म नहुँदो हुँ?
मेरो मन नहुँदो हो?
मेरो मनमा तिमी नहुँदो हो?

अरे ए मनप्राणी,
के तिम्ले कहिले सोच्यौ?
के तिम्ले कहिले सोचौली?
टन्टलापुर घाम लाग्दो हो
वर्षे झरी पर्दो हो
अनि तिमीसँग छाता नहुँदो हो
छाता ओढाइदिने कोही नहुँदो हो
निथ्रुक्कै भिज्दा पनि
कसैले बाँस नदिदो हो।

अरे ए मनप्राणी,
के तिम्ले कहिले सोच्यौ?
के तिम्ले कहिले सोचौली?
तिमी खुसी हुँदि हौ
सुनाउन कोही नहुँदो हो
तिमी दुखमा रुदि हौ
आँसु पुछ्ने कोही नहुँदो हो
साच्ची भन त
नढाँटी भन त
कस्तो लाग्थ्यो तिम्लाई?
म नहुँदो हुँ?
मेरो मन नहुँदो हो?
मेरो मनमा तिमी नभई
अरु नै कोही हुँदो हो?